Cánh Đồng Nằm Yên | Trà Sữa Cho Tâm Hồn Số 105; Cánh Đồng Nằm Yên; Trà Sữa Cho Tâm Hồn Số 105; Truyện ngắn Trà Sữa Cho Tâm Hồn; Trà Sữa Cho Tâm Hồn Số Mới Nhất; Trà Sữa CHo Tâm Hồn Tháng 6 Năm 2014
Người ta gọi quê tôi là vương quốc của những cánh đồng nhưng tôi vẫn thấy những cơn gió đặc biệt hơn cả. Tôi thích những ngày mùa gió Tây Nam dịu dàng, chúng bay rập rờn trên những ngọn lúa, vung đôi tay búng con sóng nghịch ngợm lăn tăn trên mặt sông và thổi mát cái nóng mùa Hè bỏng rát. Tôi thích những ngày mùa gió Đông Bắc giá buốt, chúng thổi từng hơi lên chồi lá, nâng con sóng lên cao dập dênh và dội cái lạnh vào những trái tim co rõ tìm hơi ấm.
Năm sáu tuổi tôi ở lại với ông bà ngoại, nhìn ba má lên thành phố vì kế mưu sinh. Với một đứa trẻ con, cái nghèo chỉ nằm im trong những câu nói hằng ngày mà con chữ là một thế giới lạ lẫm. Khi đó cái nghèo chưa thể chạm vào những giấc mơ xinh xẻo, chưa lấy đi dáng hình ngu ngơ và những ý nghĩ ngây thơ. Cho đến khi tôi lớn, tôi mỗi nhận ra cái nghèo đeo bám quê tôi lâu lắm rồi, nó núp trong những mái nhà lá thiếu ánh đèn điện, chơi đùa trên tấm lưng người nông dân ngoài đồng, ngoài luống và trên những khúc sông. Nó luôn hiện diện trong tiếng thở dài của bà, trong cái xoa lưng của ông và cả trên trang giấy trắng tinh của tôi. Rồi thì cái nghèo trở nên quen thuộc mà mọi người chẳng buồn xua đuổi, họ vui vẻ chấp nhận cuộc sống đơn thuần ấy. Cũng có người nghĩ khác, có một số người muốn tìm kiếm những thứ tốt hơn hoăc muốn thay đổi quê hương, như ba má tôi, đều lần lượt đi xa. Ở đối diện nhà tôi nhưng cách một con sông là căn nhà của một gia đình nhỏ, hai vợ chồng trẻ và một cậu con trai. Họ gọi em là Đồng. Chuyến đi của ba má tôi lần ấy có cả người chồng đi cùng, nhưng tôi không bao giờ thấy chú ấy trở về nữa. Khi đấy, Đồng mới gần ba tuổi. Những ngày sau đó người vợ trẻ phải ra đồng làm việc vì vụ mùa đã tới, Đồng không thể ở nhà một mình nên bà ngoại tôi nhận giữ hộ. Cùng hoàn cảnh như nhau, giúp được cái gì bà con láng giềng ở đây đều luôn sẵn lòng. Bà tôi vẫn lặp đi lặp lại câu ca dao muôn thuở: "Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.” Mãi sau này trong những trưa Hè đung đưa trên chiếc võng cũ và nhớ về người bà đã khuất tôi vẫn vô thức ngân nga giai điệu của những câu ca dao. Có những điều, ta nhận ra là đáng trân trọng khi nó đã trở thành ký ức.
Trở về lúc đấy, mặc nhiên tôi có một đứa em. Việc có một đứa em bất ngờ thật lạ lẫm. Khi bà ngoại chèo xuồng sang đón em bé, tôi cứ chắp hai tay sau lưng, đi ra đi vào, giả vờ lúc lắc gương mặt bầu, nhíu hai đầu chân mày măng tơ cho gần chạm vào nhau, tỏ vẻ đăm chiêu như suy nghĩ việc gì lung lắm, kì thực là tôi đang cố gắng sao cho giống một người lớn, sao cho giống một người chị. Kỷ niệm về em trải rộng hết quãng thời gian trẻ thơ, tôi luôn nhớ hai đứa chúng tôi đã lớn lên cùng nhau như thế nào. Lần đầu tôi nắn nót viết chữ là lần đầu em có thể hát vài câu đơn giản, rồi ghép vần, rồi làm vãn, rồi nhẩm phép tính. Dường như tôi học tới đâu là em học đến đó. Có lẽ vì trách nhiệm “dạy học" cao cả đôi phần khiến tôi không hề lơ là việc học. Nhưng nói gì thì trẻ con vẫn ham chơi hơn ham học, sau giờ ở trường là giờ ở ngoài đường. Có khi cùng nhau chèo xuồng câu cá, hái rau, chờ lũ về giăng luới khắp đồng nước trắng xóa, ngồi trên chiếc xuồng nhỏ bồng bềnh nghêu ngao khúc dân ca. Có khi nhảy nhót trên viền những thửa ruộng nong, chờ mùa gặt lúa bắt chuột đồng, khi chỉ còn trơ gốc rạ hai đứa lại hì hụi dán diều thả tung lên bầu trời căng gió. Có khi ngồi bệt trên con đê vừa nghe dế gọi bạn tình vừa thả mặt ngắm sao, ôm hết cơn gió sông thổi lên lồng lộng, tha hồ xem đom đóm lập lòe trên những cụm cây con con ven bờ, mà hai đứa tự gọi là sao xa; có khi cho thả rông bò trên đồi cỏ thấp, chúng tôi bày ra đủ trò, và thường thì con chị như tôi luôn bắt nạt em. Có khi ngồi gật gù bên bếp lửa nhỏ của bà chờ cơm thơm, gạo từ những cánh đồng mới vào bao giờ cũng ngon nhất. Chúng tôi đã lớn lên bên nhau và đã có lúc tôi nghĩ chúng tôi sẽ mãi mãi như vậy.
***
Có một buổi chiều đầu tháng Tư mát dịu nhờ những đám mây xám nhạt bay lãng đãng, tôi - mười tám - thong thả đi bộ, dọc con đê ôm sát thân hình con sông hiền hòa hướng về phía cây cầu duy nhất và cũng là ranh giới làng tôi với thị trấn. Phía bên kia cây cầu là một thế giới khác hẳn, thế giới của cuộc sống hiện đại mang hơi thở gấp gập của những kẻ làm việc xuyên đêm, chất chứa bao mệt mỏi, nặng nề nhưng cũng đầy mê hoặc. Và hơi thở ấy theo qua nhịp cầu đang dần lan sang mọi ngõ ngách làng tôi. Bây giờ khắp nơi đã có điện và nước sạch, một số gia đình khá giả đã xây nhà kiên cố có rào chắn chung quanh.
Làng tôi bắt đầu đón những đợt khách du lịch, những kẻ tò mò với cuộc sống thiên nhiên không có bàn tay nhân tạo nhúng vào, ghé thăm. Tôi đang gần kết thúc năm học cuối cùng của cấp Ba, làng tôi không có trường, tôi phải vào thị trấn để tiếp tục học. Sau những ngày đầu khó bắt nhịp, tôi bắt đầu nhận ra dễ dàng hơn nhiều khi tôi thay đổi bản thân mình. Tôi không còn thời gian chơi với Đồng nhiều nữa, cũng là khi em kết thúc giấc mơ chữ nghĩa của mình ở lớp Năm vì đôi vai của mẹ em đã quá nặng khi thêm vào những cơn bạo bệnh. Em hằng ngày phải ra đồng và lùi lũi bên đám bò cứ gặm cỏ vô tư. Bận rộn bài vở và những điều mới mẻ làm tôi quên mất cậu bé của mình, tôi nhận ra điều đó một buổi chiều rời thi trấn về nhà. Một cảm giác khó chịu xộc thẳng lên ngực tôi cồn cào, vừa đi vừa tự trách bản thân vô tâm, chợt tôi nhận ra bóng dáng em xa xa phía trước.
Em đứng sát góc chân cầu, một tay đặt lên thanh vịn làm điểm tựa, tay còn tại giơ về phía trước vẫy rối rít như sợ tôi không nhìn thấy và nhoẻn nụ cười tươi roi rói. Bao quanh dáng hình nhỏ nhắn của em là một vầng sáng cam vàng xen vài vệt tím thẫm, chúng dường như phát ra từ em như một vầng hào quang trong suốt, có lẽ vì hiệu ứng của Mặt Trời sau lưng em. Tôi bỗng thấy em thật đẹp, nét đẹp bình dị tỏa ra từ gương mặt lấm lem vết bùn đất, đôi mắt đen láy ngưng đọng những tia sáng lấp lánh nơi đáy mắt. Nó ánh lên ý chí kì lạ, tự bao giờ khuôn mặt trong sáng trẻ thơ của em đã có nét cứng cõi của một chàng trai bắt đầu trưởng thành. Có lẽ cuộc sống đang dần nung nấu thành hình một chàng trai từ trong lớp vỏ gầy gò của một cậu bé. Em gần như muốn chạy lại phía tôi vì không thể chờ đợi lâu hơn, nét háo hức nổi rõ trong tiếng gọi gấp gáp khiến tôi thôi nghĩ ngợi, vuốt lại sợi tóc rối cho nó nằm gọn ghẽ sau vành tai, nở một nụ cười, rồi sải từng bước dài về phía em.
- Em muốn cho chị xem cái này. - Em nắm vạt áo tôi kéo nhẹ như cách em vẫn thường làm mỗi khi có gì muốn chia sẻ.
Dưới chân cầu là con dốc đổ dài ra tận mí sông, em và tôi lần theo con đường mòn dẫn ra bãi cát ven bờ. Đứng từ đây bên tay phải là những bãi lau trắng đung đưa thân mình theo chiều gió đẩy, bên tay trái là cánh rừng tràm ken dày đặc đến sát chân cầu, các ngọn cây đâm thẳng đứng lên vòm trời đang dần chuyển sang màu cà chua chín. Mép vạt rừng có một khoảng đất trống bằng phẳng bất thường, là tàn tích của một đám cháy, những thân cây xung quanh bị cháy xém ám lớp muội đen nhánh, lá đã co lại chuyển sang sắc xám thép. Bất giác gió thốc bàn tay vô hình vào sâu lòng đất, cố hết sức giật mạnh khiến lớp bụi tro tung tẩy cuộn vòng bay lên cao rồi phát tán khắp nơi trong không khí, một số ngã mình xuống mặt nước im lim, một số khác cố gắng bay qua phía bờ bên kia, chừng như gió vô vọng trước ước muốn mang chúng đi xa nên đổi hướng bay ngược về phía chúng tôi đứng. Đồng bước hăn vào giữa vùng tro đen trắng lẫn lộn, em cúi người như tìm kiếm vật gì rồi ngồi xuống hẳn, quay lại nhìn tôi ra hiệu bảo tôi đến xem.
Giữa mảng đất đã phủ dày một lớp tro xám trắng là một cây tràm non nhỏ bé có những chiếc lá non chui ra từ kẽ nách mọc so le nhau, phiến lá dày với những gân xanh vằn vện, bền dai tựa tơ loài nhện. Dưới tia nắng chiếu dần tắt, những chiếc lá thon nhọn như những mũi mác đang dần thẫm lại và trở nên mạnh mẽ hơn, chuẩn bị cho cuộc chiến với những cơn gió về đêm! Xung quanh nó là hàng trăm những mầm non khác đang tách kẽ đất vươn lên, mà sau vụ cháy, hạt mầm từ những cây sống hoặc gốc còn lại đã dồn hết thời gian nuôi rễ ăn sâu vào lòng đất mẹ.
- Thiệt lạ chị hén? - Tiếng em rủ rỉ lẫn trong tiếng rì rào của cánh rừng tràm, rõ ràng rất thích thú với phát hiện này. – Tuấn trước có khách du lịch đốt lửa nướng cá ở đây, còn vứt lại bản đồ và mấy vật dụng linh tinh, họ lấy cành tràm khô làm củi, nhưng để lửa bén vào những cây nhỏ ngoài bìa, khi em phát hiện lửa đã cháy lan vào bên trong. May mà gần bờ sống, nên em và bọn nhóc chăn trâu cứu kịp thời, không thì mất luôn cả cánh rừng.
Hằng lên vài vệt tức tối, buông lời trách ai đó bất cẩn, tôi thấy nhiều hơn cả là sự ngạc nhiên rồi thán phục trước sức sống tiềm tàng của thiên nhiên. Mạnh mẽ hơn vẻ ngoài của nó, mãnh liệt hơn những gì người ta có thể tưởng tượng. Rồi tôi nói:
- Sao chị thấy em giống cây tràm con này ghê? Nhỏ bé nhưng không hề yếu ớt - Tôi nhìn cây tràm thiệt lâu, rồi thu can đảm nói tiếp. – Cho chị xin lỗi vì dạo này không thể giúp gì cho em.
Em mở to mắt rồi chớp nhẹ, cười lớn :
- Chị thấy cây tràm cao nhất cao nhất trong kia không, y hệt chị luôn đó, cao hoài không chịu ngã. Chị không phải xin lỗi chi hết. Nè nha, mỗi tuần chị đều tranh thủ kiểm tra bài vở của em, chị còn ghi chú rất cẩn thận trong sách cho em vì chị biết em thích học như thế nào. Tuy chị em mình không nói chuyện nhiều như trước, nhưng chị vẫn rất quan tâm em còn gì. Vậy là dư luôn rồi.
- Ừ, ha! - Tôi cười ha hả. Vậy ra em hiểu tôi hơn là chính tôi nữa. Tôi thích được vươn cao, vươn xa mãi. Tôi thích khám phá những điều mới mẻ, những vùng đất mới mẻ. Tôi nâng niu và yêu thương những thứ xung quanh mình. Điều đó không phải rất tuyệt sao? Và tôi thấy mình lớn, em cũng lớn như hai ngọn tràm cao nhất của cánh rừng này, luôn đứng vũng và ngước mặt lên trời.
Chiều hôm đó, chúng tôi ngồi trên cầu chờ cho đám mây nào đó lùa tay kéo mặt trời đem giấu sau dãy những cánh đồng dài bất tận xếp chồng lên nhau, chờ tia sáng cuối cùng tắt hẳn, trả lại bầu trời đêm cho những sinh vật và côn trùng thi nhau ca hát. Chúng tôi đã nói rất nhiều, như kiểu bù lại nhiều thì giờ đã qua, về những ngày thơ bé, về những ngày sắp tới và về việc tôi chuẩn bị vào đại học.
***
Chẳng bao lâu sau, mùa lũ lại về xóa nhòa mọi thử, thấp thoáng trong làn nước đục ngầu là những bờ ruộng cao và những mái nhà nhỏ như đang trôi đi. Xa xa vài thân cây nghiêng ngả xiêu vẹo trong mưa gió càng làm không gian trở nên rộng thêm ra, đúng bờ bên này nheo mắt mới có thể thấy bờ bên kia. Trước khi mọi thứ chìm hẳn trong dòng nước chực chờ chiếm lĩnh toàn bộ cánh đồng, tôi ôm hành trang lên thành phố thi đại học. Cũng chẳng gì nhiều, vài bộ quần áo, vài quyển trắc nghiệm và hộp bút tôi yêu, nhưng nặng nhất là lời dặn dò của ông bà, lời chúc của hàng xóm và đặc biệt là cái thiệp viết tay của Đồng. Nó chỉ vỏn vẹn hai câu nhưng ấm áp hơn cả một cái ôm:
“Chị sẽ đậu, vì nó xứng đáng với chị quá trời”
"Học cả phần của em, chị nhé”
Tất cả dường như dễ dàng hơn với tôi, tôi làm bài tốt, tuy có chút căng thẳng nhưng rất tự tin. Thi xong, tôi ở lại thành phố chờ kết quả và phụ việc buôn bán của ba má. Có những đêm nhớ ông bà, nhớ Đồng, nhớ những con gió, nhớ những cánh đồng lúa, lòng tôi lại lo lắng về cơn lũ đang tràn về, ngày một mạnh thêm. Hôm nào ti vi cũng ra ra dự báo
bão, trong đầu tôi cử ám ảnh bởi những khái niệm mục nước dâng, cường độ mạnh. Thế là tôi cứ điện thoại về quê liên tục, cứ khi nào không ai nghe máy, tôi lại không yên. Phải đặt tình cảm cho một ai đó, hoặc một cái gì đó, chẳng hạn như mảnh đất ta sống, thì khi rời xa ta mà biết ta đã yêu quỷ chúng nhiều hơn ta nghĩ, nó tựa như đã gắn chặt với ta, hòa vào tâm hồn ta, không thể dút ra đươc.
Tôi về nhà, là những ngày cuối tháng Chín, sau khi nhập học đươc vài tuần, cảm giác vui sướng khi cầm tờ giấy nhập học đến bây giờ vẫn cứ hiện hữu, dù chỉ có vài dòng tôi vẫn cứ đọc đi đọc lại, mân mê mép giấy, thích thú cả một thời gian dài. Ngồi trên xe tôi tưởng tượng ra gương mặt trìu mến của bà, cái nhìn đầy tự hào của ông, và cả nụ cười của Đồng. Bên ngoài, trời vẫn không thôi ầm ĩ, tức giận ném những tia chớp sáng loáng bay tứ tung, những cụm mây tích điện cuồn cuộn phía xa góc trời đang đưa nhau tràn về phía bên này, báo hiệu sắp có một trận mưa to. Cảnh vật làng tôi vẫn như bao mùa lũ mọi năm, loang loáng ánh nước và được phủ kín bởi những đám kẹo bông gòn khổng lồ bị thổi quá tay nên có đôi chỗ bị cháy xém. Nhưng rõ ràng quẩn quanh trong không khí có điều gì đó không ổn, nó làm tôi bất an. Chạy vội về nhà, ôm ông bà rồi kể vội về việc đã đạt được kết quả như mong muốn, không phải không có chút tự hào. Ông bà tuy vui nhung không cười, để tôi dọn dẹp ba lô về đúng chỗ và ngồi yên trên chếc ghế mây có phần cũ kĩ, tay vịn đã sờn vết sơn, bà chậm rãi nói:
- Cháu à, thằng bé Đồng mất rồi. - Chờ tôi tiếp nhận lời bà hoàn toàn rồi bà nói tiếp - Bà sợ cháu buồn lòng không có tinh thần nhập học nên bây giờ ba mới nói. Hôm đó, có mấy đứa nhỏ ở xóm dưới được nghỉ học, chúng lén ra tắm ở bờ sông gần cây cau, lũ năm nay lên nhanh nên người lớn đâu có cho con nít ra đó đâu, rồi chẳng may có ba đứa hụt chân trong dòng nước xiết vì có mưa bất chợt phía đầu nguồn. Thằng Đồng ở trong đám tràm bẫy mấy con chim cu, phát hiện tiếng kêu cứu, nó liền lao vội xuống sông kéo từng đứa kia lên bờ. Nhưng sức nó yếu hơn sức nước, đứa cuối cùng bò được vào bờ thì thằng Đồng cũng chẳng thấy đâu. Tận chiều người ngoài huyện — báo tin tìm thấy xác thằng bé...
Dường như có một cơn gió từ Bắc cực vừa thổi qua khiến tôi đông cứng, rồi tai tôi ù đi, mắt cay như có cát bay vào. Tôi ngồi đó, mà như cảm thấy mình đang đi ngược chiều gió, mặc bụi bay hết vào mặt, chợt gió đưa bàn tay vô hình đẩy mạnh, tôi chếnh choáng ngã nhào vào làn nước lạnh, chìm dần xuống đáy bể cho đến khi chẳng còn thấy bất kì tia sáng nào cả. Bà kết thúc câu chuyện của mình trước khi vào bếp làm cơm:
- Nước ngập gần hết, nên mộ thằng bé được đặt ngay phía sau nhà nó.
Tôi không khóc, tuyệt nhiên phẳng lặng như mặt sóng trước những cơn
mưa. Chiều tôi không sang nhà em mà đi ra phía cầu, ngồi xuống và nhìn mặt nước hiền hòa. Trước nay tôi vẫn nghĩ con người có thể làm chủ thiên nhiên, như việc ông bà tôi cày xới nhũng đồng cỏ hoang thành những thửa ruộng phì nhiêu, người dân làm đê ngăn những con lũ hoành hành, rồi cả những việc như là giảm phèn cho nước, giảm chất độc trong đất. Nhưng dù có làm gì thì thay đổi thiên nhiên cũng chỉ là một phần nhỏ, không thể hoàn toàn điều khiển nó. Thiên nhiên vẫn là thiên nhiên, tiềm tàng trong nó nhiều sức mạnh. Lũ lấy đi của làng tôi nhiều thứ nhưng sẽ cho lại những cánh đồng phì nhiêu, những con cá, con tôm ú u. Cái chết chỉ là nút bấm "Dừng" cho một kiếp người, họ đứng đấy và nhìn người còn sống phải tiếp tục con đường của mình, dựa vào thiên nhiên để có cuộc sống đẹp hơn đồng thời thuần phục thiên nhiên tốt hơn. Tôi nhất định sẽ đi thật xa, học thật nhiều để khi quay về, tôi sẽ mang thèo làn gió mới, làn gió của sự đổi thay như con gió luôn đi rồi quay về trên những cánh đồng.
- Chị sống luôn phần em, nhé Đồng.
Ngày mai, cạnh mô em sẽ có một cây tràm con, lấp lánh trong nắng ấm của mặt trời vừa lên.
COMMENTS